Nasıl kullanılır?
- Boyut alanından 2B ya da 3B seçin.
- İşlem listesinden bir işlem seçin. Sonra vektör a'nın bileşenlerini Vektör a (bileşenler boşlukla ayrılmış) kutusuna, sayfa isterse b ya da c vektörünü de yazın.
- Sonuç değerini okuyun. İç ve vektörel çarpımda Kontrol satırı vektörlerin dik ya da paralel olup olmadığını söyler.
- Her bileşeni görmek için Nasıl hesaplandı bölümüne bakın.
İç, vektörel ve üçlü çarpım
İki vektörün iç çarpımı, bileşenlerinin çarpımlarının toplamıdır: a · b = a₁b₁ + a₂b₂ + a₃b₃. Vektörler dik olduğunda sıfırdır. İki 3B vektörün vektörel çarpımı, ikisine de dik bir vektördür ve bileşenleri (a₂b₃ − a₃b₂, a₃b₁ − a₁b₃, a₁b₂ − a₂b₁)'dir. Üçlü çarpım a · (b × c), satırları a, b ve c olan matrisin determinantıdır.
a · b = a₁b₁ + a₂b₂ + a₃b₃
a × b = (a₂b₃ − a₃b₂, a₃b₁ − a₁b₃, a₁b₂ − a₂b₁)
- a'nın uzunluğu |a| = √(a · a)'dır ve a ÷ |a| birim vektörünün uzunluğu 1'dir.
- a ile b arasındaki açı cos θ = (a · b) ÷ (|a| |b|) ile bulunur.
- a'nın b üzerindeki izdüşümü ((a · b) ÷ (b · b)) b'dir; skaler bileşeni (a · b) ÷ |b|'dir.
Tam sonuçlar ve kapsam dışı kalanlar
Bileşenler tam okunur; bu yüzden iç, vektörel ve üçlü çarpım ile izdüşüm tamdır. Uzunluk, mümkün olduğunda bir tam ya da kesir sayının karekökü olarak tutulur; açı ise çoğu değerde π'nin basit bir kesri olmadığından ondalık yazılır.
- Yalnızca 2B ve 3B vektörler; 2B'de vektörel çarpım tek bir sayıdır: a₁b₂ − a₂b₁.
- Karmaşık bileşenler, dört ya da daha fazla boyutlu vektörler ve matris işlemleri kapsam dışıdır; matrisler için matris hesaplayıcısını kullanın.
- Sıfır vektörünün yönü yoktur; bu yüzden onun birim vektörü, açısı ve üzerine izdüşümü reddedilir.
Örnek: (1, 2, 3) ile (4, −5, 6) vektörlerinin vektörel çarpımı
a × b'nin birinci bileşeni 2 × 6 − 3 × (−5) = 12 + 15 = 27, ikinci bileşeni 3 × 4 − 1 × 6 = 6 ve üçüncü bileşeni 1 × (−5) − 2 × 4 = −13'tür. Yani a × b = (27, 6, −13). Kontrol için a · (27, 6, −13) = 27 + 12 − 39 = 0'dır; vektörel çarpım a'ya diktir.
İç çarpım a · b = 4 − 10 + 18 = 12'dir; vektörler arasındaki açı cos θ = 12 ÷ (√14 × √77) ≈ 0,3655 ve 68,56° olur.
| Sonuç | |
|---|---|
| Vektörel çarpım a × b | (27, 6, −13) |
| İç çarpım a · b | 12 |
| a'nın uzunluğu | √14 ≈ 3,7417 |
| a ile b arasındaki açı | 68,56° (1,1966 radyan) |
Sık sorulan sorular
İç çarpım sıfır çıkarsa bu ne anlama gelir?
İki vektörün dik olduğu anlamına gelir; yani dik açıyla birleşirler. İç çarpım tam olarak 0 çıktığında sayfa kontrol satırında Dik yazar.
3B'de vektörel çarpım neden tek bir sayı değil?
İki 3B vektörün vektörel çarpımı, ikisine de dik başka bir vektördür. 2B'de aynı fikir tek bir sayı verir, a₁b₂ − a₂b₁; sayfa bu sayıyı gösterir.
Bir vektörü nasıl yazarım?
Bileşenlerini sırayla, boşlukla ayırarak yazın: x = 1, y = 2 ve z = 3 olan vektör için 1 2 3. Negatif bileşenlerin başına eksi işareti koyun; ondalık sayılarda kendi dilinizin ondalık ayracını kullanın.
Uzunluk neden 3,74 değil de √14 olarak görünüyor?
Karekök tam tutulur; sonuç √14 olarak yazılır ve ardından ondalık yaklaşımı gösterilir. Yuvarlanan yalnızca ondalık değerdir, hesabın kendisi değil.
Yazdığım vektörler bir sunucuya gönderiliyor mu?
Hayır. Hesap tarayıcınızda yapılır; yazdığınız hiçbir şey bize gönderilmez.
Kaynaklar
- Vikipedi: Vektör
- Wikipedia: Dot product
- Wikipedia: Cross product
- Wikipedia: Triple product
- Wikipedia: Vector projection
Rakamlar ve metin en son 10 Kasım 2026 Salı tarihinde kontrol edildi.