Yan Rüzgar Hesaplama: Pist İçin Yan ve Baş Rüzgar Bileşeni

Nasıl kullanılır?

Pist nasıl verilecek kutusundan Derece cinsinden pist yönü ya da Pist numarası seçeneğini seçin.
Pisti Pist yönü (derece) ya da Pist numarası (1 ile 36) kutusuna yazın. 27 numaralı pist 270 derecedir.
Rüzgarı Rüzgar yönü (derece) ve Rüzgar hızı (kt) kutularına girin. Raporda hamle varsa Hamle hızı (kt) kutusunu da doldurun.
Karşılaştırma istiyorsanız uçuş el kitabındaki Gösterilmiş maksimum yan rüzgar (kt) değerini girin; sonra yan rüzgarı, baş ya da kuyruk rüzgarını ve sonucu okuyun.

Yan ve baş rüzgar nasıl bulunur

Pist ve rüzgar, pusuladaki iki yöndür. Hesap aralarındaki açıyı bulur: rüzgar yönünden pist yönü çıkarılır ve sonuç -180 ile +180 derece arasına getirilir. Pozitif açı rüzgarın pistin sağından, negatif açı solundan geldiğini gösterir.

Rüzgar hızının bir kısmı piste dik, yani yan rüzgar olarak; bir kısmı piste paralel, yani baş rüzgar olarak etki eder. Açının sinüsü yan rüzgarı, kosinüsü baş rüzgarı verir.

yan rüzgar = V × sin(a)
baş rüzgar = V × cos(a)

V  rüzgar hızı, knot
a  rüzgar yönü eksi pist yönü, -180 ile +180 derece

Pozitif yan rüzgar sağdan, negatif olan soldan gelir. Gösterilmiş maksimum yan rüzgarla karşılaştırılan, bu değerin büyüklüğüdür.
Pozitif baş rüzgar buruna doğru eser; negatif değer kuyruk rüzgarıdır.
Durgun hava (hız 0) hiçbir pistte yan ya da baş rüzgar bileşeni vermez.

Neleri kapsamaz

Bu sayfa uçuş eğitimi ve planlama alıştırması içindir, gerçek uçuş için değildir. Gerçek uçuşta gösterilmiş yan rüzgarı ve onaylı rüzgar sınırlarını uçağınızın uçuş el kitabından, güncel hava durumunu da resmi bir kaynaktan alın.

İniş tekniği: çapraz uçuş, kanat eğerek ya da kayarak iniş yöntemleri, kumanda girdileri ve pas geçme ya da başka bir alana yönelme kararı. Sayfa tekniği değil, sayıları verir.
Hamle faktörü: hamle sonuçları, hamle hızıyla yapılan aynı hesaptır. Sayfa hamle faktörü uygulamaz, güvenlik payı eklemez; sınır karşılaştırması yalnızca ortalama yan rüzgarla yapılır.
Uçağın sınırı: gösterilmiş maksimum yan rüzgar, kutuya sizin yazdığınız değerdir. Sayfa uçağınızı, ağırlığınızı ya da deneyiminizi bilmez.
Türbülans, rüzgar kayması, yere yakın rüzgar değişimleri ve yaklaşmada rüzgarı değiştiren engeller.
Pist durumu: ıslak, buzlu ya da kirli bir pistte kabul edilebilir yan rüzgar değişebilir; sayfa pist yüzeyini hesaba katmaz.

Yöntemin kaynağı

FAA'nın Pilot's Handbook of Aeronautical Knowledge kitabının 16. bölümü (Navigasyon), rüzgar üçgenini rüzgarın uçuşa etkisinin şematik bir anlatımı olarak tanımlar ve rüzgar düzeltme açısını rotadan derece sağa ya da sola olarak verir. Buradaki pist çizimi aynı vektör çizimidir.

Airplane Flying Handbook (FAA-H-8083-3C), baş ve yan rüzgar bileşenlerinin bir yan rüzgar bileşeni çizelgesinden okunduğunu ve pilotların uçtukları her uçağın maksimum yan rüzgar bileşenini bulmaları gerektiğini söyler. Sözlüğü ise yan rüzgar bileşenini, pistin boyuna eksenine 90 derece açıyla etki eden rüzgar bileşeni olarak tanımlar.

Hiçbir kaynak sinüs ve kosinüs formülünü vermez. Buradaki formül, rüzgarın pist boyunca ve pisti kesen yönlerdeki vektör ayrıştırmasıdır: rüzgar ile pist arasındaki açının sinüs ve kosinüsü. Bu bir matematik özdeşliğidir, bir FAA kaynağından alınmış bir formül değildir.

Örnek: 27 numaralı pist, 300 yönünden 20 kt rüzgar

Sayfa bu durumla açılır: pist yönü 270, rüzgar yönü 300, rüzgar hızı 20 kt, hamle hızı 28 kt ve gösterilmiş maksimum yan rüzgar 15 kt.

Açı 300 − 270 = 30 derecedir, yani rüzgar sağdan gelir. Yan rüzgar 20 × sin 30° = 10,0 kt sağdan olup 15 kt'lık sınırın içindedir. Baş rüzgar 20 × cos 30° = 17,3 kt'tır. 28 kt'lık hamleyle yan rüzgar 14,0 kt (sağdan), baş rüzgar 24,2 kt olur.

Sonuç	Değer
Yan rüzgar	10,0 kt sağdan
Baş rüzgar	17,3 kt
Hamlede yan rüzgar	14,0 kt sağdan
Hamlede baş rüzgar	24,2 kt
Karşılaştırma	Gösterilmiş maksimum yan rüzgar sınırının içinde.

Sık sorulan sorular

Rüzgar yönü neyi gösterir?

Pusuladaki gibi rüzgarın geldiği yönü gösterir: 360 kuzey, 90 doğu, 180 güney, 270 batıdır. 300 batı-kuzeybatı yönüdür; 27 numaralı pistte (270) bu rüzgar pistin 30 derece sağından gelir.

Soldan gelen yan rüzgar, sağdan gelenden daha mı kötüdür?

Hesaplayıcı yan rüzgarın büyüklüğünü, hangi taraftan geldiğine bakmadan gösterilmiş sınırla karşılaştırır. Taraf, rüzgarın uçağı hangi yöne iteceğini gösterir; buna karşı yapılacak düzeltmeyi uçuş eğitiminizde öğrenirsiniz.

Gösterilmiş maksimum yan rüzgar nedir?

Uçağın uçuş testlerinde güvenle kontrol edilebildiği gösterilmiş en yüksek yan rüzgar bileşenidir ve üretici bunu uçuş el kitabında ya da pilot kullanım kılavuzunda yazar. Airplane Flying Handbook, pilotların uçtukları her uçak için bu değeri bulmalarını ister.

Hamle yüksekse sonuç değişir mi?

Bu hesaplayıcıda değişmez. Hamlenin yan ve baş rüzgarı da hesaplanıp gösterilir, ama karşılaştırma yalnızca ortalama yan rüzgarla yapılır. İniş planından önce hamlenin yan rüzgarını aynı sınırla siz de karşılaştırın.

Neden 36 numaralı pist 360 derece, 1 numaralı pist 10 derece eder?

Pist numarası, pist yönünün onda biridir: 36 numaralı pist kuzeyi, yani 360 dereceyi gösterir; 1 numaralı pist 010 derecedir. Hesap yöne göre yapılır, bu yüzden 27L ile 27 aynı sonucu verir.

Bu sayfayla gerçek bir uçuş planlayabilir miyim?

Hayır. Hesaplayıcı eğitim ve planlama alıştırması içindir. Gerçek uçuşta uçağınızın uçuş el kitabını, onaylı rüzgar sınırlarını ve resmi bir kaynaktan alınan güncel hava durumunu kullanın.

Kaynaklar

Rakamlar ve metin en son 10 Kasım 2026 Salı tarihinde kontrol edildi.