Nasıl kullanılır?
- Hesap kutusundan Mach'tan TAS'a ile gerçek hava hızını ya da TAS'tan Mach'a ile Mach sayısını seçin.
- Hava sıcaklığı kaynağı olarak okuduğunuz Dış hava sıcaklığını ya da sıcaklık yoksa ISA irtifasını seçin.
- Mach sayısı ya da Gerçek hava hızı değerini girin; Sonuç ve Ses hızı satırlarını okuyun.
- Tabloda Mach 0,50 ile 0,90 arasındaki her değer için gerçek hava hızını görün.
Mach sayısı ile gerçek hava hızı nasıl bağlanır
Mach sayısı, uçağın hızının havadaki ses hızına oranıdır (NASA Glenn Araştırma Merkezi, Mach Number). Ses hızı yalnızca sıcaklığa bağlıdır: a = √(γRT); kuru hava için γ 1,40 ve R 287,05 J/(kg K)'dır (NASA Glenn, Speed of Sound).
Gerçek hava hızı, Mach sayısının uçağın bulunduğu sıcaklıktaki ses hızıyla çarpımıdır. Bu yüzden aynı Mach sayısı soğuk havada daha düşük bir gerçek hava hızı verir. Sayfa ses hızını dış hava sıcaklığından ya da bir ISA irtifasındaki sıcaklıktan hesaplar.
a = √(1,4 × 287,05 × T) (T kelvin, a m/s)
TAS = M × a
M = TAS ÷ a
1 kt = 0,514444 m/s; TAS km/sa = TAS kt × 1,852- Standart atmosferde deniz seviyesinde ses hızı 340,3 m/s, yani 661,5 kt'tır.
- Standardın troposfer üst sıcaklığı olan −56,5 °C'de 295,1 m/s, yani 573,6 kt'tır.
- ISA irtifası o yerdeki standart sıcaklığı verir. Gerçek sıcaklık bundan yüksek ya da düşük olabilir; elinizde varsa dış hava sıcaklığını kullanın.
Bu sayfanın kapsamadıkları
- Uçağın Mach sınırı, en yüksek işletme hızı ve buffet ile sıkışma sınırları. Bunlar uçağın el kitabında yer alır.
- Kalibre ve gösterilen hava hızları; bunlar basınç ve sıkıştırılabilirlik düzeltmesi gerektirir.
- Toplam hava sıcaklığı ve yüksek hızdaki sıcaklık artışı; dış hava sıcaklığı bunları içermez.
- Bu sayfa eğitim ve planlama alıştırması içindir, gerçek uçuş için değildir.
Örnek: ISA'da 35.000 ft'te Mach 0,78
35.000 ft'te ISA sıcaklığı −54,3 °C'dir (218,81 K). Ses hızı √(1,4 × 287,05 × 218,81) = 296,5 m/s, yani 576,4 kt'tır.
TAS = 0,78 × 296,5 m/s = 231,3 m/s, yani 449,6 kt; bu da 832,7 km/sa eder.
| Sonuç | Değer |
|---|---|
| Sıcaklık | -54,3 °C (218,81 K) |
| Ses hızı | 576,4 kt (296,5 m/s) |
| Sonuç | TAS 449,6 kt (832,7 km/sa) |
Sık sorulan sorular
Mach sayısı ile gerçek hava hızı arasındaki fark nedir?
Mach sayısı, hızın o sıcaklıktaki ses hızına oranıdır. Gerçek hava hızı ise havaya göre hız, knot olarak ifade edilir. İkisini ses hızı bağlar; ses hızı da hava sıcaklığıyla değişir.
Aynı Mach sayısı başka bir irtifada neden farklı bir TAS verir?
Yükseldikçe hava soğuduğu ve ses hızı düştüğü için aynı Mach sayısında gerçek hava hızı yüksek irtifada daha düşüktür; standart atmosferde hava orada daha soğuktur.
Dış hava sıcaklığını mı yoksa ISA sıcaklığını mı kullanmalıyım?
Güvenilir bir okumanız varsa dış hava sıcaklığını kullanın; çünkü o gerçek havadır. ISA sıcaklığı bir irtifadaki standart değerdir ve sıcaklık bilinmediğinde yararlıdır.
Toplam hava sıcaklığı neden doğru girdi değil?
Toplam hava sıcaklığı, uçağın önünde durdurulan havanın ısınmasını da içerir; bu yüzden hızda statik hava sıcaklığından yüksektir. Ses hızı, uçağın çevresindeki havanın statik sıcaklığıyla hesaplanır.
Bu değerleri gerçek bir uçuş için kullanabilir miyim?
Hayır. Sayfa eğitim ve planlama alıştırması içindir. Gerçek uçuş için uçağın el kitabını, hız sınırlarını ve güncel hava durumunu kullanın.
Kaynaklar
- NASA Glenn Araştırma Merkezi: Mach Number
- NASA Glenn Araştırma Merkezi: Speed of Sound (a = √(γRT))
- Wikipedia: International Standard Atmosphere (bir irtifadaki ISA sıcaklığı; İngilizce sayfa)
Rakamlar ve metin en son 10 Kasım 2026 Salı tarihinde kontrol edildi.