Reaktans Hesaplama: XL, XC, Empedans ve Faz Açısı

Nasıl kullanılır?

Frekans kutusuna kaynağın frekansını yazın; örneğin 50 (50 Hz).
Devredeki parçaları Direnç, İndüktans ve Kapasite kutularına yazın. Parça yoksa kutuyu boş bırakın.
Frekanstaki İndüktif reaktans ve Kapasitif reaktans değerlerini, ardından Seri empedans ve Paralel empedans sonuçlarını faz açılarıyla okuyun.
Her değeri elle kontrol etmek için Adım adım çözüm bölümünü açın.

Formüller

Bobin ve kondansatör alternatif akıma, frekansa bağlı bir biçimde karşı koyar. Bu karşı koymanın ohm cinsinden değerine reaktans denir: XL bobinin, XC kondansatörün reaktansıdır. Seri devrede reaktanslar dirençle vektörel olarak toplanır; paralel devrede ise dalların admitansları (1 ÷ Z) toplanır.

XL = 2πfL
XC = 1 ÷ (2πfC)

Seri:     Z = R + jX,  X = XL − XC
          |Z| = √(R² + X²),  θ = arctan(X ÷ R)

Paralel:  Y = 1/R + j(2πfC − 1 ÷ (2πfL))
          |Z| = 1 ÷ |Y|,  θ = −arg(Y)

f frekans (Hz)   L indüktans (H)   C kapasite (F)   R direnç (Ω)

Pozitif faz açısı, gerilimin akımın önünde olduğu indüktif devreyi gösterir. Negatif açı ise kapasitif baskınlığı gösterir.
Seri ve paralel aynı parçalardan kurulan iki ayrı devredir: aynı R, L ve C, iki devrede farklı empedans verir.

Hesaplayıcının kapsamadıkları

Seri ve paralel parçaları karışık olan, ya da bir kolda birden fazla direnç, bobin veya kondansatör bulunan devreler. Eş değer değerleri girin ya da empedans kurallarını kol kol uygulayın.
Gerçek parçaların kayıpları: bobin telinin direnci ya da kondansatörün eşdeğer seri direnci, yalnızca bunları R olarak girdiğinizde hesaba katılır.
Gerçek parçaların frekansa bağlı davranışları: bobin çekirdeğindeki kayıplar ve kondansatörün toleransı.

Örnek: 50 Hz, R 10 Ω, L 100 mH ve C 100 µF

Bobinin reaktansı XL = 2π × 50 × 0,1 = 31,42 Ω, kondansatörünki ise XC = 1 ÷ (2π × 50 × 0,0001) = 31,83 Ω.

Seride net reaktans X = 31,42 − 31,83 = −0,415 Ω olur; |Z| = √(10² + 0,415²) = 10,01 Ω ve faz açısı −2,38° çıkar. Kondansatör bobinden biraz fazla geldiği için devre hafifçe kapasitiftir.

Paralelde direnç kolunun admitansı 1/10 = 0,1 S, iki reaktif kolun net süseptansı ise yalnızca −0,415 mS'dir. Bu yüzden |Z| = 10 Ω ve faz açısı 0,24° olur; sonuç direncin tek başına olduğuna çok yakındır.

Sık sorulan sorular

Reaktans hangi birimle ölçülür?

Reaktans, direnç gibi ohm (Ω) ile ölçülür. Empedansın, bir kondansatör ya da bobinin enerjiyi ısıya çevirmeyip depolayıp geri verdiği kısmıdır.

Frekans arttıkça kapasitif reaktans neden düşer?

Kondansatör her çevrimde daha az zamanla dolar; XC = 1 ÷ (2πfC) frekans büyüdükçe küçülür. İndüktif reaktans ise XL = 2πfL ile frekansla birlikte büyür.

Seri faz açısı neden negatif çıkar?

Negatif açı, kapasitif reaktansın indüktif reaktanstan büyük olduğunu, yani akımın gerilimin önüne geçtiğini gösterir. İşaret, X = XL − XC'nin işaretini izler.

Kutulara 4k7 ya da 100µ yazabilir miyim?

Evet. Kutuya göre 4k7, 4,7 kΩ; 100µ ise 100 µF olarak okunur. 100µF ya da 50Hz gibi sayının arkasına yazılan birimler yok sayılır.

Paralel empedans neden seri devreden farklıdır?

Paralelde dal akımları toplanır, bu yüzden empedans, admitansların toplamının tersidir. Aynı parçalar farklı akım yolları oluşturduğundan farklı bir empedans verir.

Paralel sonuçta sıfır ohmluk direnç ne yapar?

Sıfır ohmluk paralel direnç devreyi kısa devre eder; paralel empedans sıfır olur ve bu sonuç gösterilmez. Direnç yoksa direnç kutusunu boş bırakın.

Kaynaklar

Rakamlar ve metin en son 10 Kasım 2026 Salı tarihinde kontrol edildi.

Sonuç

Adım adım çözüm