Nasıl kullanılır?
- Tahrik kasnağı çapı d1, mm ve Tahrik edilen kasnak çapı d2, mm değerlerini yazın.
- Miller arasındaki Merkez mesafesi C, mm ve Tahrik hızı N, dev/dk değerlerini yazın.
- Kayış kalındıysa ya da kayma varsa Kayış kalınlığı t, mm ve Kayma s, % değerlerini yazın. Yoksa 0 bırakın.
- Açık kayış boyu L, mm, iki sarılma açısını ve Tahrik edilen kasnak hızı, dev/dk değerini okuyun, ardından Adım adım işlem bölümünü açın.
Açık kayışın boyu
Açık kayışın boyu iki düz kısım ile kasnaklardaki iki yaydan oluşur. Yarım açı α olmak üzere düz kısımlar 2 × C × cos α, yaylar ise π × (d1 + d2) ÷ 2 + α × |d2 − d1| toplamıdır. NPTEL notlarındaki yaklaşık biçim, olağan kayışlarda kesin biçime yakındır.
α = sin⁻¹(|d2 − d1| ÷ (2 × C))
L = 2 × C × cos α + π × (d1 + d2) ÷ 2 + α × |d2 − d1|
Yaklaşık olarak: L = π × (d1 + d2) ÷ 2 + 2 × C + (d2 − d1)² ÷ (4 × C)Sarılma açıları ve hız
Sarılma açısı, kayışın kasnağın hangi kısmına temas ettiğidir. Büyük kasnakta sarılma 180° + 2α, küçük kasnakta 180° − 2α olur. Hız oranı, çaplara kayış kalınlığının eklendiği ve kaymanın bir eksiğiyle çarpıldığı bir orandır.
Büyük kasnakta sarılma: 180° + 2α
Küçük kasnakta sarılma: 180° − 2α
Hız oranı = N_tahrik edilen ÷ N_tahrik = (d1 + t) × (1 − s) ÷ (d2 + t)
N_tahrik edilen = N_tahrik × hız oranıBu hesaplayıcının kapsamadığı konular
- Çapraz kayışlar; bunlar başka bir boy formülü kullanır.
- Kayışın taşıdığı güç ve kayış gerilimi; bunlar kayışın kendi verilerini gerektirir.
- Gergi kasnakları ve ikiden fazla kasnaklı tahrikler.
Örnek çözüm: 100 mm tahrik, 300 mm tahrik edilen, 400 mm aralıklı, 1450 dev/dk
Yarım açı α = sin⁻¹((300 − 100) ÷ (2 × 400)) = sin⁻¹(0,25) = 14,478°, yani 0,25268 rad'dır. İki düz kısım 2 × 400 × cos α = 774,6 mm, iki kasnak yayı ise π × 400 ÷ 2 + 0,25268 × 200 = 678,85 mm'dir; bu nedenle açık kayış boyu L = 774,6 + 678,85 = 1.453,5 mm olur.
Sarılma, küçük kasnak olan tahrik kasnağında 180° − 2 × 14,478° = 151,04°, tahrik edilen kasnakta ise 180° + 2 × 14,478° = 208,96°'dir. Kayma ve kayış kalınlığı yokken hız oranı 100 ÷ 300 = 0,3333 olur; tahrik edilen kasnak 1450 × 0,3333 = 483,3 dev/dk ile döner.
| Değer | Sonuç |
|---|---|
| Açık kayış boyu L | 1.453,5 mm |
| Tahrik kasnağında sarılma açısı | 151,04° |
| Tahrik edilen kasnakta sarılma açısı | 208,96° |
| Hız oranı | 0,3333 |
| Tahrik edilen kasnak hızı | 483,3 dev/dk |
Sık sorulan sorular
Merkez mesafesi arttıkça kayış neden uzun olmalı?
Daha uzun bir merkez mesafesi, kasnaklar arasında daha uzun düz kayış kısımları demektir. Boy merkez mesafesinin iki katıyla birlikte büyür; bu nedenle daha uzun bir tahrik daha uzun bir kayış ister.
Kullanabileceğim en kısa merkez mesafesi nedir?
Merkez mesafesi, iki çap farkının yarısından büyük olmalıdır; çünkü yarım açının sinüsü 1'i geçemez. Hesaplayıcı bundan kısa bir mesafeyi kabul etmez; kayış kasnaklara sarılamaz.
Tahrik edilen kasnak neden çap oranının gösterdiğinden yavaş döner?
Kayış biraz kayar; bu nedenle tahrik edilen kasnak ideal orandan biraz yavaş döner. Bu kaybı hıza eklemek için kayma yüzdesini yazın.
Açık kayış ile çapraz kayış arasındaki fark nedir?
Açık kayışta iki kasnak aynı yönde döner. Çapraz kayış kasnaklar arasında bükülür ve yönü ters çevirir; başka bir boy formülü gerektirir ve bu hesaplayıcı onu kullanmaz.
Kayış kalınlığı neden hızda kullanılıyor ama boyda kullanılmıyor?
Hız oranı NPTEL biçimini kullanır; bu biçimde kayış kalınlığı her kasnak çapına eklenir. Boy ise kasnak çaplarını yazdığınız gibi kullanır, bu yüzden elinizde varsa taksim çaplarını girin.
Verilerim bir sunucuya gönderiliyor mu?
Hayır. Hesaplama tarayıcınızda çalışır; yazdığınız hiçbir şey saklanmaz ya da bize gönderilmez.
Kaynaklar
Rakamlar ve metin en son 12 Kasım 2026 Perşembe tarihinde kontrol edildi.