Nasıl kullanılır?
- Hız alanına km/s, Reaksiyon süresi alanına saniye olarak değer girin; varsayılan 1 saniyedir.
- Yol yüzeyi seçin; yol yokuş yukarı ya da aşağı gidiyorsa Eğim, % alanını doldurun.
- Toplam durma mesafesi sonucunu okuyun: reaksiyon ve fren mesafesinin toplamı. Tablo 30 ile 130 km/s arasını gösterir.
- Sayfanın altındaki İki saniyelik takip mesafesi ve Highway Code tablosuyla karşılaştırın.
Durma mesafesi nasıl hesaplanır?
Durma mesafesi iki parçadan oluşur. Reaksiyon mesafesi, frenler çalışmaya başlamadan önce alınan yoldur: hız çarpı reaksiyon süresi. Fren mesafesi, araç yavaşlarken alınan yoldur: hızın karesi bölü iki kere yavaşlama; yavaşlama da yerçekimi çarpı sürtünmedir. d = v² ÷ (2μg) standart formüldür.
Hesaplayıcıdaki sürtünme katsayıları lastik ile yol arasındaki değerlerdir. J. Y. Wong'un (1993) lastik sürtünme tablosu, kuru asfalt için 0,80 ile 0,90 arası en yüksek değer, ıslak asfalt için 0,50 ile 0,70, sıkışmış kar için 0,20 ve buz için 0,10 verir. Buradaki kuru ve ıslak değerler bu tepe değerlerin altındadır; hesaplayıcı bu yüzden daha uzun durma mesafesine yaklaşır.
Reaksiyon mesafesi (m) = hız (m/s) × reaksiyon süresi (s)
Fren mesafesi (m) = hız² (m/s) ÷ (2 × yavaşlama)
Yavaşlama = g × (μ × cos θ + sin θ), g = 9,81 m/s², tan θ = eğim ÷ 100
Toplam = reaksiyon mesafesi + fren mesafesi
Highway Code karşılaştırması ve takip mesafesi
Highway Code'un 126. kuralı, sürücünün görebildiği mesafe içinde rahatça durabileceği bir hızda gitmesini ister. Güvenli kural, tipik durma mesafeleri şemasındaki genel durma mesafesinden hiçbir zaman daha yakına yaklaşmamaktır.
Şemanın kuru yol rakamları, Oxfordshire County Council'ın aktardığı gibi, 50 mil/saatte (yaklaşık 80 km/s) 53 metre ve 70 mil/saatte (yaklaşık 113 km/s) 96 metredir. Highway Code ayrıca boşluğun ıslak yollarda en az iki katına, buzlu yollarda ise on kata kadar çıkarılmasını söyler.
Karayolları Trafik Yönetmeliği Madde 107, sürücülerin önlerindeki araçları güvenli ve gerekli bir mesafeden takip etmesini ister. Mesafe, aracın km/s cinsinden hızının en az yarısı kadar metre olabilir ya da takip eden aracın iki saniyede katedeceği yol kadar olabilir. KGM'nin 2014 takip mesafesi raporu bu iki saniyelik ölçümün literatürde ve birçok ülkede 2 saniye kuralı olarak verildiğini belirtir ve adının bu kural olarak yaygınlaştırılmasını önerir.
Durma mesafesi, bu takip mesafesinin yeterli olup olmadığını gösterir: sürtünme düştükçe ve hız arttıkça gereken mesafe hızla büyür.
- Highway Code rakamları tipik sürücüler için bir rehberdir. Bu hesaplayıcı kendi reaksiyon sürenizi ve sürtünmenizi kullandığı için ikisi farklı çıkacaktır.
- Karşılaştırma tablosu kuru ve düz bir yol ile sizin reaksiyon sürenizi kullanır; seçtiğiniz yüzeye göre değişmez.
- Yüzeyi ıslak ya da buzlu bir yolda iki saniyelik boşluk tek başına yetmeyebilir; Highway Code yolun ıslak olması hâlinde boşluğun en az iki katına çıkarılmasını önerir.
Bu hesaplayıcının kapsamadığı şeyler
- Lastik ve fren durumu, aracın ağırlığı ve ABS olup olmadığı.
- Reaksiyon süreniz: girdiğiniz değer bir varsayımdır; gerçek reaksiyon süresi yorgunlukla ve dikkat dağınıklığıyla değişir.
- Sürücünün dikkati dağıldığında ya da yoldan başka yöne baktığında alınan mesafe.
Örnek: 50 km/s, 1 saniye reaksiyon, kuru ve düz yol
Hızın metre/saniyedeki değeri: 50 ÷ 3,6 = 13,89 m/s. Reaksiyon mesafesi: 13,89 × 1 = 13,89 m.
Kuru düz yolda yavaşlama: 9,81 × 0,7 = 6,87 m/s². Fren mesafesi: 13,89² ÷ (2 × 6,87) = 14,05 m. Toplam: 13,89 + 14,05 = 27,93 m. Hızın yarısı kadar takip mesafesi 25 m, iki saniyelik takip mesafesi ise 27,8 m'dir.
| Bölüm | Metre |
|---|---|
| Reaksiyon mesafesi | 13,9 |
| Fren mesafesi | 14,0 |
| Toplam durma mesafesi | 27,9 |
Sık sorulan sorular
50 km/s hızda bir araç durana kadar ne kadar yol alır?
1 saniyelik reaksiyonla, kuru düz yolda yaklaşık 28 metre: frenler çalışmadan önce 13,9 m, araç yavaşlarken yaklaşık 14 m. Buzda yalnızca fren mesafesi yaklaşık 98 metredir.
Fren mesafesi hızla neden bu kadar hızlı büyür?
Hızın karesiyle büyür. Aynı yüzeyde hız iki katına çıkınca fren mesafesi dört katına çıkar, çünkü yok edilmesi gereken enerji hızın karesiyle orantılıdır.
İki saniye kuralı nedir?
Önündeki aracın iki saniyede aldığı yoldur. Trafik Yönetmeliği Madde 107, bunu metre cinsinden hızın yarısının alternatifi olarak kabul eder: 50 km/s'de 27,8 m'ye karşılık 25 m.
Reaksiyon süresi aracın durması için geçen süreyi de içerir mi?
Hayır. Reaksiyon süresi, tehlikeyi görmekle fren pedalına basmak arasındaki süredir. Fren mesafesi ondan sonra başlar ve sürücünün tepkisi değil, aracın yavaşlamasıdır.
Aracımın durma mesafesi neden hesaplayıcıdan farklı?
Hesaplayıcı her yüzey için tek bir sürtünme değerine dayanan bir modeldir ve aracınızın kendi verilerini içermez. Lastikler, frenler, yük ve yolun gerçek tutuşu sonucu değiştirir; bu yüzden ölçülmüş bir değer değil, planlama için kullanın.
Highway Code rakamları bu hesaplayıcıyla aynı mı?
Hayır. Highway Code tablosu tipik sürücüler ve koşullar için yayınlanmış bir rehberdir. Bu hesaplayıcı sizin reaksiyon sürenizi ve seçtiğiniz sürtünmeyi kullanır; ikisini yalnızca benzer varsayımlarla karşılaştırın.
Kaynaklar
- Karayolları Trafik Yönetmeliği, Madde 107 (araçlar arasındaki mesafe)
- KGM: Ayın Konusu Anketler 2014, Takip Mesafesi
- The Highway Code, Kural 126 (durma mesafeleri), 2021 revize baskı, İngiltere Ulaştırma Bakanlığı
- Oxfordshire County Council: Highway Code kuru yol rakamları (50 ve 70 mil)
- Wikipedia: Fren mesafesi (v² ÷ (2μg) formülü)
- HPWizard: lastik sürtünme katsayıları (J. Y. Wong, 1993 tablosu)
Rakamlar ve metin en son 10 Kasım 2026 Salı tarihinde kontrol edildi.