Nasıl kullanılır?
- Lastik ebadı alanına örneğin 205/55 R16 yazın.
- Vites oranları, her satırda bir oran alanına birinci vitesten üst vitese doğru oranları yazın. Oranlar şanzıman teknik özelliklerinde yazar.
- Diferansiyel (final) oranı ve tablo için Motor devri, dev/dk değerini girin.
- Her viteste hızı okuyun; ihtiyacınız olan hız için Üst vitesteki motor devri, dev/dk sonucuna bakın.
Yol hızı nasıl hesaplanır?
Motor, şanzımanı çevirir; vites oranı ve diferansiyel, motor dönüşünü tekerlek dönüşüne indirir. Tekerlek her dönüşünde aracı çevresi kadar ilerletir. Bu yüzden yol hızı; motor devri çarpı çevre, bölü iki oranın çarpımıdır. Wikipedia'daki dişli takımı maddesi aynı ilişkiyi inç/dakika cinsinden verir; 1.056'ya bölünce mil/saat olur.
Hız (km/s) = devir × çevre (m) × 60 ÷ (1.000 × vites oranı × diferansiyel oranı)
Çevre (m) = π × dış çap (mm) ÷ 1.000
Hız için devir = hız (km/s) × 1.000 × vites oranı × diferansiyel oranı ÷ (60 × çevre)Lastiğin dış çapı
Dış çap lastik ebadından bulunur: jant artı iki yan duvar; yan duvar, kesit genişliğinin yan yükseklik oranıyla çarpımıdır. Wikipedia'daki lastik kodu maddesi bunun kuramsal bir çap olduğunu, gerçek çapın üreticinin verilerinde yazdığını belirtir.
Bu hesaplayıcının kapsamadığı şeyler
- Tekerlek kayması, debriyaj kayması ve yük altında yuvarlanma yarıçapının değişmesi.
- Sabit oranı olmayan şanzımanlar, örneğin sürekli değişken vitesler.
- Motorun devir sınırı: tablo her vitesin ne verdiğini gösterir, motorun o hıza ulaşıp ulaşamayacağını değil.
Örnek: 205/55 R16, diferansiyel 3,94, 3.000 dev/dk
Çevre: π × 631,9 mm = 1.985 mm, yani 1,985 m.
Birinci vites 3,615: 3.000 × 1,985 × 60 ÷ (1.000 × 3,615 × 3,94) = 357,3 ÷ 14,24 = 25,1 km/s. Üst vites 0,767: 357,3 ÷ (0,767 × 3,94) = 357,3 ÷ 3,022 = 118,2 km/s.
Üst vitesteyken 100 km/s için motor, 100 × 1.000 × 0,767 × 3,94 ÷ (60 × 1,985) = 2.537 dev/dk gerektirir.
| Vites | Oran | km/s, 3.000 dev/dk |
|---|---|---|
| 1 | 3,615 | 25,1 |
| 2 | 2,188 | 41,5 |
| 3 | 1,541 | 58,9 |
| 4 | 1,213 | 74,8 |
| 5 | 1,000 | 90,7 |
| 6 | 0,767 | 118,2 |
Sık sorulan sorular
Vites oranlarımı nereden bulabilirim?
Şanzıman teknik özellikleri belgesinde ya da servis kılavuzunda yazarlar. Birinci viteste başlayıp üst vitese kadar, her satıra bir oran gelecek şekilde, ondalık için virgülle yazın.
Diferansiyel (final) oranı nedir?
Diferansiyelin oranıdır: tekerlekler bir kez döndüğünde kardan milinin kaç kez döndüğünü gösterir. Vites oranlarıyla birlikte teknik özellikler belgesinde yazar. Düz bir sayı olarak girin.
Lastik ebadı değişince bir viteste hız neden değişir?
Çevre, tekerleğin bir dönüşte ne kadar yol aldığını belirler. Daha büyük lastik bir dönüşte daha uzağa gider; bu yüzden aynı motor devrinde her vites daha yüksek yol hızı verir.
Tablodaki hız, hız göstergemin gösterdiği hız mı?
Hayır. Lastik ebadından hesaplanan gerçek hızdır. Hız göstergesi kendi kalibrasyonuyla çalışır ve farklı bir lastik ebadı onu farklı okutur; ne kadar farklı olduğunu lastik ebatı karşılaştırma aracı gösterir.
Üst vitesteki devir neden araçtan araca değişir?
Vites oranları, diferansiyel ve lastik farklı olduğu için. Diferansiyel oranı büyüdükçe aynı hızda devir artar; lastik büyüdükçe devir düşer.
Hesaplayıcı girdiğim sayıları saklıyor mu?
Hayır. Hesaplama tarayıcınızda yapılır; yazdığınız hiçbir bilgi bir sunucuya gönderilmez ya da kaydedilmez.
Kaynaklar
- Wikipedia: Dişli takımı (motor devri, lastik çevresi ve vites oranlarından araç hızı; mil/saat için 1.056'ya bölme)
- Wikipedia: Lastik kodu (ISO metrik ve inç ebatları; dış çap formülü)
Rakamlar ve metin en son 10 Kasım 2026 Salı tarihinde kontrol edildi.