Nasıl kullanılır?
- Dönemin sabit giderleri alanına bir ayın kira ve maaşlar gibi sabit giderlerini yazın.
- Birim satış fiyatı ve Birim değişken maliyet alanlarını doldurun.
- Başabaş için satılması gereken adet ve Başabaşta ciro sonuçlarını okuyun.
- Grafikte ciro çizgisinin toplam maliyet çizgisini kestiği nokta başabaş noktasıdır.
Başabaş noktası nasıl hesaplanır?
Satılan her birim, satış fiyatını getirir ve değişken maliyetini götürür; geriye kalan, fiyat eksi değişken maliyet, sabit giderlere katkıdır. Bu fark birim katkı marjıdır. Satılan tüm birimlerin katkısı sabit giderlere eşit olduğunda başabaş noktasına gelinir.
Adet, sabit giderlerin katkı marjına bölünmesiyle bulunur. Adetler tam olmak zorunda olduğu için sonuç yukarı yuvarlanır ve ciro, fiyatın bu tam adetle çarpımıdır.
Birim katkı marjı = satış fiyatı − değişken maliyet
Başabaş adedi = sabit giderler ÷ birim katkı marjı
Başabaş cirosu = başabaş adedi × satış fiyatı
Katkı marjı oranı = katkı marjı ÷ satış fiyatı- Sabit giderler 20.000 TL, satış fiyatı 50 TL ve değişken maliyet 30 TL ise her birim 20 TL katkı verir; 20.000 ÷ 20 = 1.000 adet başabaş olur.
- Satış fiyatı değişken maliyete eşit ya da altındaysa hiçbir adet başabaş olmaz, çünkü her satış katkı vermez.
Grafik nasıl okunur?
Ciro çizgisi sıfırdan başlar ve adet arttıkça yükselir. Toplam maliyet çizgisi sabit giderlerden başlar ve değişken maliyetle yükselir. Kesişmeden önce maliyet çizgisi üstte olur ve bu zarardır; kesişmeden sonra ciro çizgisi üstte olur ve bu kârdır.
Bu hesap neleri kapsamaz?
- Adet arttıkça değişen fiyat ya da maliyetleri, örneğin toptan alım indirimlerini.
- Birden fazla ürünü ve gerçekte sattığınız ürün karışımını.
- Kapasite sınırlarını, vergileri ve ilk satıştan önce gereken nakdi.
Örnek: sabit giderler 20.000 TL, fiyat 500 TL, değişken maliyet 300 TL
Her birim 500 − 300 = 200 TL katkı verir; katkı marjı oranı 200 ÷ 500 = %40'tır.
Başabaş adedi 20.000 ÷ 200 = 100 adettir. Ciro 100 × 500 = 50.000 TL olur ve bu adette toplam maliyet 20.000 + 100 × 300 = 50.000 TL'dir.
| Tutar | |
|---|---|
| Birim katkı marjı | 200,00 TL |
| Başabaş adedi | 100 |
| Başabaşta ciro | 50.000,00 TL |
Sık sorulan sorular
Sabit gider ile değişken gider arasındaki fark nedir?
Sabit giderler dönemde ne kadar satarsanız satın aynı kalır; kira, maaşlar ve sigorta gibi. Değişken giderler her birimle artar; malzeme, ambalaj ve ödeme komisyonu gibi.
Başabaş adedini neden yukarı yuvarlıyorum?
Yalnızca tam adet satabilirsiniz. Tam sonuç 7,69 ise sabit giderleri karşılamak için 8 adet satmanız gerekir ve başabaş cirosu 8 adetin cirosudur.
Fiyatım değişken maliyetin altındaysa ne olur?
Her satılan birim zarar yazar ve hiçbir adet başabaş olmaz. Fiyatı yükseltin, değişken maliyeti düşürün ya da o üründe zararı kabul edin.
Hedeflediğim kârı bu hesaba katıyor mu?
Hayır. Başabaş noktasında kâr sıfırdır. Belli bir kâr için gereken adedi bulmak üzere istediğiniz kârı sabit giderlere ekleyin ve katkı marjına bölün.
Girdiğim rakamlar bir sunucuya gönderiliyor mu?
Hayır. Hesap ve grafik tarayıcınızda çalışır; girdiğiniz hiçbir rakam bize gönderilmez.
Kaynaklar
- Wikipedia (İngilizce): Break-even, başabaş adedi sabit giderlerin katkı marjına bölümüdür
- Wikipedia (İngilizce): Contribution margin, fiyat eksi birim değişken maliyet
Rakamlar ve metin en son 10 Kasım 2026 Salı tarihinde kontrol edildi.