Zekât Hesaplama

Nasıl kullanılır?

1. Nakit (TL) alanına TL tutarını, Altın (gram) alanına 24 ayar altın gramını yazın ve Altın gram fiyatı (24 ayar, TL) alanına o günkü fiyatı girin.
2. Gümüş ve döviz varsa Gümüş (gram), Döviz tutarı ve Kur (1 birim için TL) alanlarını doldurun.
3. Kuvvetli alacaklar (TL) ve Ticaret malları (güncel değer, TL) alanlarına değerleri yazın; Bu zekât yılında ödenecek borçlar (TL) alanına yalnızca o yıl vadesi dolan ya da dolacak borçları girin.
4. Nisap üzerinden bir kamerî yıl geçti kutusunu işaretleyin, sonra Zekât tutarı ile Durumunuz kutularını okuyun.

Nisap, oran ve yıl şartı

Diyanet'in anlatımına göre zekâtın farz olması için mal nisap miktarına ulaşmalı, üzerinden bir kamerî yıl geçmeli ve yıl sonunda da nisap miktarını korumalıdır. Yıl içindeki artış ve azalışlara bakılmaz; zekât bu süre dolmadan da verilebilir. Nisap, 20 miskal, yani 80,18 gram 24 ayar altının değeridir. Zekât oranı kırkta bir, yani yüzde 2,5'tir.

Ticaret malının zekâtında, satıldığında elde edilecek kârın değil, zekâtın hesaplandığı andaki güncel değerin esas alındığı belirtilir.

Nisap = 80,18 gram × altın gram fiyatı
Zekâta tabi net varlık = nakit + altın + gümüş + döviz + alacaklar + ticaret malları − bu yıl ödenecek borçlar
Zekât = net varlık × %2,5, net varlık nisabın üzerindeyse ve bir kamerî yıl geçtiyse; aksi hâlde 0

Hangi mallar ve alacaklar

Diyanet'in Zekât Sıkça Sorulanlar metninde alacaklar üç gruba ayrılır. Kuvvetli alacak, yani borç verilen paralar ve ticaret mallarının bedeli, borçlu kabul etmişse ya da alacağı ispat eden kesin bir belge varsa her yıl zekâta tabidir. Kira alacağı gibi orta alacaklar ile vasiyet, mehir ve diyet gibi zayıf alacaklar için ayrı kurallar vardır; bu araç onları ayrı hesaplamaz.

Altın ve gümüş ziynet eşyası, Diyanet'in tuttuğu Hanefî görüşe göre nisap ve yıl şartıyla zekâta tabidir. Şâfiî mezhebinin görüşüne göre ise kadının ölçülü biçimde ziynet olarak kullandığı altın ve gümüş takılar zekâta tabi değildir; tasarruf amacıyla saklanırsa tabidir.

Borçlar ve mezhep farkları

Diyanet'in SSS 16. sorusunda, zekâttan yalnızca o zekât yılına ait ve vadesi o yıl içinde dolan ya da dolacak borçların düşülmesi gerektiği yazılır. Ödeme planı uzun bir takvime bağlanmış kamu, TOKİ, kooperatif ve kredi borçlarının tamamının düşülmemesi gerektiği de belirtilir.

Hanefî mezhebinin genel görüşüne göre ödeme günü gelmiş ya da gelmemiş borçlar aynı hükme tabidir; bazı Hanefî âlimlerine göre yalnızca vadesi gelmiş ve alacaklısı talep etmiş borçlar düşülür. Şâfiî mezhebinin meşhur görüşünde hiçbir borç düşülmez. Öteki mezhepler farklı görebilir.

Bu araç neyi kapsamaz

• Yalnızca 24 ayar altın için tek bir gram fiyatı alır. Farklı ayarları ve birden çok döviz cinsini ayrı ayrı hesaplamaz.
• Güncel altın, gümüş ya da döviz fiyatını kendisi almaz; fiyatları hesap gününde siz girersiniz.
• Gayrimenkul, hisse senedi ve benzeri yatırımlar için Diyanet'in ayrı açıklamaları vardır; bunları özel olarak hesaplamaz.
• Vakıf ve kurum zekâtı, tarım ürünü öşrü ve zekâtın kime verileceği bu aracın konusu değildir.

Sık sorulan sorular